Kiedy żołnierze wyjechali na front, ktoś musiał pracować w fabrykach. Kobiety przejęły przemysł

Kolekcja zdjęć z czasów I wojny światowej zachowała się do dzisiaj. Jest dostępna w sieci dzięki pośrednictwu University of British Columbia Library Digitization Centre. Można na nich zobaczyć, jak kobiety pracowały w czasach, kiedy mężczyzn nie było w kraju.
Fabryka amunicji National Shell Filling Factory w Chilwell w Nottinghamshire Fabryka amunicji National Shell Filling Factory w Chilwell w Nottinghamshire fot. Horace Nicholls | Imperial War Museums Non-Commercial Licence |

Kiedy żołnierze wyjechali na front, ktoś musiał pracować w fabrykach. Kobiety przejęły przemysł

Wielka Brytania przystąpiła do I wojny światowej w 1914 roku. Do wojska wstąpiły tysiące mężczyzn, którzy wyjeżdżając na front pozostawili po sobie puste miejsca w fabrykach. Wtedy do pracy ruszyły kobiety, które od tej pory stały się główną siłą napędową przemysłu.

Na zdjęciu: Pracownice fabryki amunicji National Shell Filling Factory w Chilwell w Nottinghamshire w 1917 roku. To była jedna z większych fabryk w kraju

Kiedy żołnierze wyjechali na front, ktoś musiał pracować w fabrykach. Kobiety przejęły przemysł

Kobiety pracowały nie tylko w transporcie miejskim, policji, bankach czy straży pożarnej. Zdominowały załogi większości fabryk. Od tej pory wypełniły huty szkła, produkowały czołgi, statki, samoloty, miny, maski przeciwgazowe i wszelkiego rodzaju amunicję.

Na tym zdjęciu widać, jak kobiety łączą siatki do ochrony portu przed minami morskimi.

Fabryka samolotów niedaleko Birmingham Fabryka samolotów niedaleko Birmingham fot. UBC Library Digitization Centre| Flickr | CC BY 0 |

Kiedy żołnierze wyjechali na front, ktoś musiał pracować w fabrykach. Kobiety przejęły przemysł

Praca, której tak ochoczo się podjęły, była żmudna, trudna i niebezpieczna. Pracownice fabryk amunicji miały tak dużo styczności z trotylem, że ich skóra zrobiła się żółta, przez co nazywano je ''kanarkami''. Setki z nich zmarły w związku ze zbyt dużą ekspozycją na szkodliwe chemikalia używane w procesie produkcji.

Na zdjęciu: Fabryka samolotów niedaleko Birmingham. Ta kobieta spawa części skrzydła

Kiedy żołnierze wyjechali na front, ktoś musiał pracować w fabrykach. Kobiety przejęły przemysł

Co gorsza, choć wykonywały dokładnie tę samą niebezpieczną pracę, co mężczyźni, płacono im za to znacznie mniej. W 1918 roku kobiety pracujące w komunikacji miejskiej zorganizowały w Londynie strajk. Udało im się wtedy wynegocjować równe płace.

Na zdjęciu: Pracownice brytyjskiej huty szkła w 1914 roku

Pracownice huty szkła w Lancashire Pracownice huty szkła w Lancashire fot. UBC Library Digitization Centre| Flickr | CC BY 0 |

Kiedy żołnierze wyjechali na front, ktoś musiał pracować w fabrykach. Kobiety przejęły przemysł

Kiedy wojna się skończyła, zwolniono wiele kobiet, by znaleźć miejsce dla powracających weteranów.

Na zdjęciu: Pracownice huty szkła w Lancashire w 1914 roku

Huta szkła obok Birmingham, 1914 Huta szkła obok Birmingham, 1914 fot. UBC Library Digitization Centre| Flickr | CC BY 0 |

Kiedy żołnierze wyjechali na front, ktoś musiał pracować w fabrykach. Kobiety przejęły przemysł

Już w 1914 roku nikogo nie dziwiły licznie pracujące kobiety w hucie szkła obok Birmingham.

Kiedy żołnierze wyjechali na front, ktoś musiał pracować w fabrykach. Kobiety przejęły przemysł

Kobietom żadna praca nie była straszna. Tutaj widzimy pracownice garbarni w Nottingham.

Król Jerzy V i pracownice fabryki amunicji Król Jerzy V i pracownice fabryki amunicji fot. UBC Library Digitization Centre| Flickr | CC BY 0 |

Kiedy żołnierze wyjechali na front, ktoś musiał pracować w fabrykach. Kobiety przejęły przemysł

Król Jerzy V odbył na początku wojny oficjalną podróż po kraju. Kiedy był w północno-wschodniej części Brytanii, spotkał się z tymi pracownicami fabryki amunicji.

Instruktora Women's Royal Naval Service w czasie ćwiczeń z maskami dla wojskowych rekrutów Instruktora Women's Royal Naval Service w czasie ćwiczeń z maskami dla wojskowych rekrutów fot. UBC Library Digitization Centre| Flickr | CC BY 0 |

Kiedy żołnierze wyjechali na front, ktoś musiał pracować w fabrykach. Kobiety przejęły przemysł

To zdjęcie pochodzi z 1914 roku. Instruktorka Women's Royal Naval Service prowadzi ćwiczenia z maskami gazowymi dla rekrutów.

Women's Royal Naval Service było pomocniczą formacją Royal Navy dla kobiet. Podczas I wojny światowej liczyła około 5500 członkiń, i nawet do 75 000 podczas II wojny światowej. O kobietach będących jej częścią mówiło się popularnie Wrens czyli strzyżyki. Po polsku mówiono też o nich ''wrenki''.

Kiedy żołnierze wyjechali na front, ktoś musiał pracować w fabrykach. Kobiety przejęły przemysł

Jak widać, kobiety stanowiły większość pracowników na hali w tej fabryce amunicji.

Oddzielanie metalu od nieprzydatnych substancji Oddzielanie metalu od nieprzydatnych substancji fot. UBC Library Digitization Centre| Flickr | CC BY 0 |

Kiedy żołnierze wyjechali na front, ktoś musiał pracować w fabrykach. Kobiety przejęły przemysł

Marynarka wojenna potrzebowała wszystkich rąk do pracy. Ta kobieta stoi nad stopem metalu - musi go oddzielić od zanieczyszczających go substancji.

Kobiety pomagają w obsłudze prasy do metalu Kobiety pomagają w obsłudze prasy do metalu fot. UBC Library Digitization Centre| Flickr | CC BY 0 |

Kiedy żołnierze wyjechali na front, ktoś musiał pracować w fabrykach. Kobiety przejęły przemysł

Kobiety pomagały też w obsłudze prasy i wykrawarki do metalu.

Kobiety w magazynie sklepu z ubraniami Kobiety w magazynie sklepu z ubraniami fot. UBC Library Digitization Centre| Flickr | CC BY 0 |

Kiedy żołnierze wyjechali na front, ktoś musiał pracować w fabrykach. Kobiety przejęły przemysł

Praca fizyczna przestała być wtedy tabu. Te kobiety pracują w hucie.

Tak wyglądało wlewanie azotanu sodu do kontenera Tak wyglądało wlewanie azotanu sodu do kontenera fot. UBC Library Digitization Centre| Flickr | CC BY 0 |

Kiedy żołnierze wyjechali na front, ktoś musiał pracować w fabrykach. Kobiety przejęły przemysł

Te kobiety wlewają właśnie azotan sodu do kontenera.

Prace nad konstrukcją betonowca Prace nad konstrukcją betonowca fot. UBC Library Digitization Centre| Flickr | CC BY 0 |

Kiedy żołnierze wyjechali na front, ktoś musiał pracować w fabrykach. Kobiety przejęły przemysł

Te panie z kolei pracowały przy konstrukcji betonowca. Był to typ statku z kadłubem z żelazobetonu. Budowano je od połowy XIX wieku, zwłaszcza w trakcie wojen światowych.

Fabryka terakoty obok Leicestershire Fabryka terakoty obok Leicestershire fot. UBC Library Digitization Centre| Flickr | CC BY 0 |

Kiedy żołnierze wyjechali na front, ktoś musiał pracować w fabrykach. Kobiety przejęły przemysł

Fabryka terakoty obok Leicestershire pracowała w 1914 roku na pełnych obrotach.

Kiedy żołnierze wyjechali na front, ktoś musiał pracować w fabrykach. Kobiety przejęły przemysł

Również kolej nie mogła się obyć bez damskich pracowników. Te panie myją lokomotywę w Midlands.

Fabryka koronki w Nottingham Fabryka koronki w Nottingham fot. UBC Library Digitization Centre| Flickr | CC BY 0 |

Kiedy żołnierze wyjechali na front, ktoś musiał pracować w fabrykach. Kobiety przejęły przemysł

Nawet w czasach wojny fabryka koronki w Nottingham produkowała ten luksusowy towar.

Pracownica w fabryce koronki w Nottingham zwija bawełnę Pracownica w fabryce koronki w Nottingham zwija bawełnę fot. UBC Library Digitization Centre| Flickr | CC BY 0 |

Kiedy żołnierze wyjechali na front, ktoś musiał pracować w fabrykach. Kobiety przejęły przemysł

Na zdjęciu: Rok 1914. Pracownica w fabryce koronki w Nottingham zwija bawełnę

Kiedy żołnierze wyjechali na front, ktoś musiał pracować w fabrykach. Kobiety przejęły przemysł

Członkinie Women's Royal Naval Service składają minę.

Kiedy żołnierze wyjechali na front, ktoś musiał pracować w fabrykach. Kobiety przejęły przemysł

Ta pani pracowała jako mechanik.

Kiedy żołnierze wyjechali na front, ktoś musiał pracować w fabrykach. Kobiety przejęły przemysł

Praca na kolei nie łączyła się z takimi niebezpieczeństwami, jak praca w fabrykach amunicji czy garbarniach.

Kiedy żołnierze wyjechali na front, ktoś musiał pracować w fabrykach. Kobiety przejęły przemysł

Ktoś też musiał wyładować z pociągu bagaże i towary.

Kiedy żołnierze wyjechali na front, ktoś musiał pracować w fabrykach. Kobiety przejęły przemysł

Tak przebiegały testy min - używano do tego sprężonego powietrza.