Grzyby w przyrodzie występują w niezliczonych kształtach i kolorach. Od wieków fascynują nie tylko naukowców, czego dowodem mogą być legendy i baśnie. Prawdziwym fenomenem są świecące grzyby. Kiedyś przypisywano im magiczne właściwości, wiązano z baśniami i baśniowymi stworzeniami. Dziś wiemy, że istnieje proste wytłumaczenie na tę właściwość. Jest nią bioluminescencja, która w przypadku grzybów jest zjawiskiem towarzyszącym innym procesom i ma ważny cel. Świecące grzyby znajdziemy także w Polsce.
Świecące grzyby od wieków fascynują. Dlaczego grzyby świecą?
W przyrodzie występuje ponad 70 gatunków świecących grzybów. Ma to ważne zadanie. Grzyby świecą, by przyciągać owady roznoszące zarodniki. Świecą też głównie nocą i po zmroku, gdy panuje większa wilgotność sprzyjająca rozprzestrzenianiu zarodników. Bioluminescencja występuje głównie wśród grzybów rosnących na butwiejącym drewnie. Świecenie to efekt reakcji chemicznej pomiędzy cząsteczkami oksylucyferyny, enzymem - lucyferazą - i tlenem.
Świecące grzyby w Polsce. Gdzie ich szukać?
Czy świecące grzyby można znaleźć w Polsce? Wiele z nich zapewne nie raz mijaliśmy podczas spacerów w lesie. Jednym z przykładów może być opieńka miodowa. Pojawia się jesienią, najczęściej od września, i spotkać ją można do listopada. Porasta głównie pnie, gałęzie i korzenie drzew liściastych. Opieńkę miodową spotkać można nie tylko w lasach, lecz także w parkach, sadach i ogrodach.
Świeci jednak nie cały grzyb, a jego ryzomorfy, twory przypominające korzenie roślin. Zjawisko to można obserwować w trakcie ich wzrostu od zmierzchu do świtu. Opieńka miodowa jest jednak zmorą leśników, powoduje bowiem chorobę, opieńkową zgniliznę korzeni, która doprowadza do obumierania korzeni i drzew. Młode opieńki są jadalne po wcześniejszej obróbce termicznej, a konkretnie po obgotowaniu we wrzątku.
Omphalotus olearius, znany także jako kielichowiec pomarańczowy, to trujący grzyb i jeden z najsłynniejszych świecących grzybów. Choć w Polsce nie występuje, spotkać go można m.in. w południowych Czechach i Słowacji. Porasta pniaki dębów i kasztanowców. Wyglądem nieco przypominają kurki, z tego powodu grzybiarze powinni na niego uważać. Kielichowiec świeci intensywnym zielonym światłem, choć dotyczy to przede wszystkim młodych okazów.
