Wielkanoc w kulturze chrześcijańskiej upamiętnia mękę, śmierć oraz zmartwychwstanie Jezusa Chrystusa. Dla wiernych jest to symboliczna opowieść o wygranej walce światła z ciemnością. W świątyniach w Wielkim Tygodniu odbywają się uroczyste msze, a w Wielką Sobotę kapłani błogosławią i kropią wodą święconą pokarmy przyniesione przez wiernych pod ołtarz. Skąd pochodzi tradycja święconki wielkanocnej i jakie produkty wkładamy do koszyczka?
Święconka i jej historia
Zwyczaj święcenia pokarmów w Wielką Sobotę wywodzi się z tradycji składania ofiary z płodów ziemi: zboża, owoców, oliwy, chleba czy sera. W ten sposób pierwsi chrześcijanie dziękowali Bogu za opatrzność. Wzmiankę o tym rytuale można znaleźć w Tradycji apostolskiej Hipolita z 215 p.n.e.
Formuły, które kapłani wypowiadają dziś przy święceniu pokarmów, pochodzą z VII i VIII wieku i odnoszą się do ormiańskiego rytuału, podczas którego zabijano jagnię, które później było pieczone i podawane na stole.
Wraz z upływem czasu wachlarz święconych pokarmów stale się powiększał i nie były to już tylko produkty kojarzone z Wielkim Postem, tylko np. zioła, ze względu na ich właściwości lecznicze. Święconka zyskała na znaczeniu szczególnie w okresie średniowiecza. I chociaż w Polsce pojawiła się dość późno, bo dopiero ok. XIII w., to w XXI wieku tradycja jest wciąż żywa i w każdą Wielką Sobotę w polskich kościołach święci się pokarmy, które w niedzielny poranek zajmą szczególne miejsce na świątecznym stole.
Święconka wielkanocna - lista głównych pokarmów
Co wkładamy do koszyczka wielkanocnego? Baza święconki to trzy symboliczne produkty, których nie może później zabraknąć na świątecznym stole:
- chleb - odniesienie do ciała Jezusa Chrystusa;
- sól - synonim nieśmiertelności;
- jajko - symbol życia i odrodzenia.
Co wkładamy do koszyczka wielkanocnego?
Do podstawowych produktów warto dołożyć też kilka składników, które nie tylko kojarzą się z Wielkanocą, ale też towarzyszą nam na co dzień w kolejnych posiłkach:
- woda - symbol życia i duchowego odrodzenia;
- olej - symbol darów Ducha Świętego;
- mięso - odniesienie do dostatku;
- chrzan - symbolizuje gorycz męki pańskiej;
- babka wielkanocna - odzwierciedlenie doskonałości.
Jak udekorować koszyczek wielkanocny?
Koszyki wielkanocne są ważnym elementem polskiej kultury i często przypominają prawdziwe dzieła sztuki. Czym ozdobić tradycyjną wiklinę? Np.:
- wesołym zajączkiem z czekolady, który ma zwiastować radość i nową porę roku;
- bukszpanem, czyli odniesieniem do życia wiecznego;
- świecą (paschałem), która symbolizuje zmartwychwstanie Jezusa Chrystusa;
- palmą wielkanocną upamiętniającą wjazd Chrystusa do Jerozolimy;
Co jeszcze powinno się znaleźć w koszyczku wielkanocnym? Oczywiście biała serwetka na spodzie, pisanki i kraszanki czy jajka z czekolady. Kosz możemy ozdobić wstążkami, aby dodać mu więcej kolorów i uroku. Całość możemy przykryć kolejną białą serwetką, którą zdejmiemy na czas święcenia pokarmów.
